أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
217
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
[ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ] جماعتى از مفسّران گفتهاند كه : اين آيت در بدايت شرع بود چون حق تعالى مكلّفان را تكليف روزه كرد ، ايشان را عادت نبود بر ايشان دشوار آمد حق تعالى ايشان را مخيّر گردانيد بين الصّيام و الاطعام آنگه مضيّق گردانيد و تخيير را نسخ كرد و گفت : فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ، بعضى ديگر گفتند و ايشان سدى و سعيد بن المسيباند كه آيت مخصوص است به كسى كه عاجز بود از روزه داشتن بسبب علّتى و آن زنى بود آبستن و زنى شيردهنده و آن را كه علّت عطاش بود ايشان روزه بگشايند و چون عذر زايل شود قضا بدارند و از هر روزى كه گشوده باشند اگر توانند دو مدّ طعام بدهند و اگر نتوانند مدّى . و از جعفر صادق عليه السّلام اين روايتست برين وجه آيت منسوخ نباشد معنى آيت آنست كه بر كسانى كه مىتوانند روزه داشتن اگر خواهند افطار كنند و فديهء از طعام بدهند بر قول اوّل و بر قول دوّم اگر مىتوانند روزه داشتن امّا برنجى و مشقّتى بگشايند و مسكينى را طعام دهند فديهء آن را و هر كه برغبت خود خيرى كند بدانكه يك مسكين را طعام مىبايد دادن دو را دهد يا زيادت كند بران مقدار كه واجب است يا جمع كند ميان روزه داشتن و طعام دادن آن او را بهترست و روزه داشتن شما را بهترست اگر شما بدانيد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 185 ] شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 185 ) ماه رمضان آنست كه قرآن درو فرستاده شد قرآنى كه راه نماينده است مردمان را از ضلالت و حجّتهاى روشن است از شريعت و اسلام و فرق ميان حلال و حرام پس هر كه در ماه رمضان حاضر بود و در وطن خود ساكن باشد و مسافر نباشد بايد كه روزه دارد چون شرايط وجوب و شرايط صحّت وى را حاصل بود ، ماه را شهر خواند اشتقاق وى از شهره گرفتهاند كه رمضان نامى است از نامهاى خداى پس اين ماه را